 |
||||||||||
|
|
İSLAM DÜNYASINDA FELSEFE ELEŞTİRİLERİ 08.12.2005 - 01:37
Sorgulamak, eleştirmek ve sistem geliştirmek kadar eleştirilmek de felsefenin doğasının ayrılmaz bir parçası. İslâm felsefesinin ilk siması olan Kindî'nin de belirttiği gibi, felsefeye karşı çıkmak istenirken bile, felsefe yapmaktan kaçınmak mümkün değil. Mantık ile felsefeyi birbirinden ayırıp mantığı esas almak suretiyle Meşşâî filozofların metafizik ve psikoloji alanındaki görüşlerinin kesin kanıta dayanmadığı iddiasını temellendirmek için Tehâfütü'l-felâsife adlı ünlü eserini kaleme alan Gazzâlî'yi İslâm düşünce tarihinde çok sayıda düşünürün izlediği biliniyor. İbn Teymiyye gibi bazı düşünürler ise felsefenin temelinde mantığın bulunması nedeniyle felsefe eleştirilerinin mantıktan başlaması gerektiğini belirtmişler ve böylece İslâm dünyasında mantık eleştirileri ortaya çıkmıştır. İslâm düşünce tarihinin en canlı tartışmalarının konusunu din- felsefe ilişkileri oluşturmuştur. Bu alanın en önemli akımı olan Meşşâîler, mantıktan fiziğe, metafizikten ahlâk ve siyasete uzanan bir felsefe anlayışı geliştirmişlerdir. Öte yandan İbn Rüşd, filozoflar adına felsefeye yöneltilen eleştirileri Tehâfütü't-Tehâfüt adlı eseriyle cevaplandırmaya çalışmış; böylece düşünce tarihimizde, felsefe eleştirisi ve savunusu çerçevesinde geniş bir literatür meydana gelmiştir. İslâm felsefesi tarihinin en önemli akımı olan Meşşâîlerin mantık, metafizik ve psikoloji alanlarındaki görüşlerine başka felsefe akımlarına mensup filozoflardan mutasavvıflara, hadisçilerden kelamcılara kadar farklı kesimlerden yöneltilen eleştirileri sistematik şekilde değerlendiren bu çalışma, klasik dönemin anlaşılması için iyi bir kitap.
|